Sensacyjne odkrycie! Po blisko 150 latach odnaleziono akt lokacyjny Zamościa

Bogdan Nowak
Bogdan Nowak
Akt lokacyjny Zamościa
Akt lokacyjny Zamościa Archiwum Państwowe w Zamościu
Udostępnij:
Trudno przecenić wagę tego znaleziska. Przez półtora wieku akt lokacyjny Zamościa z podpisem Jana Zamoyskiego, założyciela tego miasta oraz oryginalnymi pieczęciami, był uważany za zaginiony. Odnaleziono go w Krakowie. 1 lipca zostanie oficjalnie przekazany Archiwum Państwowemu w Zamościu. To będzie w tym mieście wielkie święto.

- Gdy dotarła do mnie informacja o odnalezieniu tego niezwykle ważnego dokumentu po prostu zaniemówiłem: ze zdziwienia i radości – wspomina Jakub Żygawski, dyrektor Archiwum Państwowego w Zamościu (APZ), miłośnik kultury Zamościa oraz autor artykułów i książek na temat dziejów tego miasta. - Wręcz trudno było w to uwierzyć. To na pewno najważniejsze wydarzenie w mojej karierze zawodowej.

Temu miastu nadaję nazwę Zamoście

Są powody do radości. Wystawienie aktu lokacyjnego było przecież przełomowym wydarzeniem w dziejach Hetmańskiego Grodu. Dokument powstał 10 kwietnia 1580 r. Potwierdził go król Stefan Batory. Stało się to już 12 czerwca 1580 r. W jaki sposób? Królewska kancelaria wydała wówczas dwa kolejne dokumenty: jeden z nich potwierdzał akt lokacyjny Zamościa, a w drugim przyznano miastu przywileje. W ten sposób nadano decyzji Jana Zamoyskiego „moc wieczystą”.

„Mając na względzie bezpieczeństwo i pożytek nie tylko mój i przyjaciół moich, ale całego sąsiedztwa oraz poddanych z sąsiednich wsi moich, postanowiłem zbudować miasto połączone z tym zamkiem (chodzi o pałac – przyp. red.) i świątynią, które to miasto wałem i fosą wzmocnione kosztem moim” - czytamy w akcie lokacyjnym (dokument został przetłumaczony z języka łacińskiego). „Temu miastu nadaję nazwę wraz zamkiem Zamoście nad Wieprzcem (dawna nazwa Topornicy)”.

Akt lokacyjny zawsze cieszył się wielkim poważaniem wśród mieszkańców miasta. Jego dzieje były jednak zagadkowe. - Był on początkowo przechowywany w zamojskim Ratuszu. Złożono go tam w specjalnej, drewnianej skrzyni magistrackiej, wraz z innymi, ważnymi dokumentami – opowiada dyrektor Żygawski. - Tak było do 1811 roku, gdy podjęta została decyzja o rozbudowie zamojskiej twierdzy. Wówczas akt lokacyjny trafił do Szczebrzeszyna, a stamtąd – w 1847 r. przewieziono go do Archiwum Akt Dawnych w Lublinie. Potem jego losy są już właściwie zagadką…

W latach 80. XIX wieku akt lokacyjny miał podobno zostać wywieziony do Wilna. Czy tam rzeczywiście dotarł? Tego nie wiadomo.

- W każdym razie w tym okresie akt lokacyjny Zamościa po prostu gdzieś znika. Tak było przez blisko 150 lat - mówi dyrektor Żygawski.

Treść owego, chyba najważniejszego dokumentu w dziejach Zamościa, była jednak znana. Jak to możliwe? Została ona wiernie skopiowana w dokumencie wydanym przez kancelarię króla Stefana Batorego.

Sensacja w krakowskim archiwum

Coś się jednak zmieniło. Niedawno Archiwum Narodowe w Krakowie przeprowadziło się do nowej siedziby. Zbiór pergaminów (znajduje się w nim ponad tysiąc dokumentów) został wówczas dokładnie przejrzany przez Aleksandra Korolewicza, pracownika tej instytucji. Pomiędzy starymi dokumentami, które z Hetmańskim Grodem nie miały nic wspólnego, natknął się on na akt lokacyjny Zamościa. To była sensacja!

- Nikt nie umie powiedzieć jakimi drogami dokument trafił do Krakowa. Może ta zagadka kiedyś się jeszcze rozwikła... Dzięki decyzji prof. Wojciecha Krawczuka, dyrektora Archiwum Narodowego w Krakowie dokument powróci teraz do Zamościa. Znajdzie się w naszych zasobach! – raduje się dyrektor Żygawski.

1 lipca odbędzie się oficjalne przekazanie APZ aktu lokacyjnego. Uroczystość zostanie zorganizowana w zamojskim Ratuszu. Będą na nią zaproszeni ministrowie: Piotr Gliński i Przemysław Czarnek oraz m.in. inni politycy i samorządowcy. Na pewno nie zabraknie również pracowników archiwów państwowych, muzealników i regionalistów. Będzie to prawdziwe święto miłośników historii Zamościa. A tych nie brakuje.

- Akt lokacyjny będzie można oglądać przez jakiś czas w zamojskim Ratuszu, a następnie trafi do siedziby APZ. Tam zostanie odpowiednio wyeksponowany – zapowiada dyrektor Jakub Żygawski.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

miejsce #1

JBL

JBL T110BT czarny

205,48 zł104,99 zł-49%
miejsce #2

Edifier

Edifier TWS1 Pro czarny

273,00 zł159,00 zł-42%
miejsce #3

Xiaomi

Xiaomi Mi True Wireless Earbuds Basic 2S Czarny

145,99 zł95,44 zł-35%
miejsce #5

Apple

Apple AirPods Pro biały (MWP22ZM/A)

1 232,99 zł995,00 zł-19%
miejsce #6

Sennheiser

Sennheiser MOMENTUM True Wireless 3 Black

1 129,00 zł1 059,00 zł-6%
Materiały promocyjne partnera

Była ikoną kina. Mija 60 lat od śmierci Marilyn Monroe

Materiał oryginalny: Sensacyjne odkrycie! Po blisko 150 latach odnaleziono akt lokacyjny Zamościa - Kurier Lubelski

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Nasze Miasto
Dodaj ogłoszenie